Newsflash: Nieuw wetsvoorstel redt vrije keuze van lasthebber in de zorgvolmacht

In de Kamer is op 28 oktober 2026 een nieuw wetsvoorstel ingediend dat artikel 2 van de wet van 8 november 2023 wil opheffen nog vóór de geplande inwerkingtreding op 1 september 2027. Die oorspronkelijke wet zou er namelijk voor zorgen dat u niet langer zomaar iemand kunt aanwijzen als lasthebber in uw zorgvolmacht: wie kiest voor iemand van buiten de familie of vriendenkring (zoals een advocaat), moet er rekening mee houden dat die persoon verplicht geregistreerd moet zijn en een opleiding moet volgen. Het recente wetsvoorstel komt hierop terug. Wat houdt het nieuwe voorstel precies in en wat betekent dit voor uw zorgvolmacht? We lichten het graag toe in onderstaand artikel.

De achtergrond: de wet van 8 november 2023 en de zorgvolmacht

Het Belgische recht maakt een fundamenteel onderscheid tussen de rechterlijke bescherming (ingesteld door de vrederechter bij reeds ingetreden onbekwaamheid) en de bescherming via een zorgvolmacht (vooraf contractueel geregeld door een wilsbekwame persoon) (1).

De wet van 8 november 2023 had voornamelijk tot doel het statuut en de verplichtingen van bewindvoerders in het kader van die rechterlijke bescherming te hervormen (2). Hierbij werd onder meer het wettelijk onderscheid tussen familiale en professionele bewindvoerders geïntroduceerd. Waar familiale bewindvoerders personen uit de naaste kring zijn die geen bijzondere vereisten moeten vervullen, worden professionele bewindvoerders onderworpen aan specifieke kwalificaties en een verplichte inschrijving in het Nationaal Register van Professionele Bewindvoerders.

Via artikel 2 van deze wet werd dit onderscheid en de bijhorende verplichtingen echter ook doorgetrokken naar lasthebbers binnen een zorgvolmacht. Hierdoor zou elke lasthebber die niet beantwoordt aan de definitie van een familiale bewindvoerder (zoals een advocaat, een notariële medewerker of een externe vertrouwenspersoon) onder de categorie van ‘professionele lasthebbers’ vallen. In dat geval kan deze persoon zijn mandaat enkel uitoefenen na de verplichte opleiding en inschrijving in het register.

Kritiek uit de rechtsleer en uitstel van inwerkingtreding

Omdat het centraal register en het nodige budget vertraging opliepen, stemde het parlement er eerder al mee in om de inwerkingtreding van deze regeling uit te stellen naar 1 september 2027. In de praktijk klonk ondertussen hevige kritiek op deze uitbreiding tot lasthebbers van een zorgvolmacht. Een zorgvolmacht verschilt namelijk wezenlijk van een gerechtelijke bewindvoering: ze berust op vrije wil, vooruitziendheid en een persoonlijke vertrouwensrelatie. Het onderwerpen van bepaalde lasthebbers aan de strenge kwalificatie- en opleidingseisen van professionele bewindvoerders beperkt de vrije keuze van de lastgever onnodig en zorgt voor rechtsonzekerheid bij zowel bestaande als toekomstige zorgvolmachten.

Het nieuwe wetsvoorstel: wat ligt er op tafel?

Om aan deze bezwaren tegemoet te komen en de vrije keuze van de lastgever binnen de zorgvolmacht te vrijwaren, werd op 28 oktober 2026 een nieuw wetsvoorstel ingediend in de Kamer (3).

Het wetsvoorstel wil artikel 2 van de wet van 8 november 2023 schrappen nog voor het in werking treedt. Hierdoor gelden de strengere eisen voor professionele bewindvoerders niet langer voor lasthebbers in het kader van een zorgvolmacht. Ook wie niet beantwoordt aan de definitie van een familiale bewindvoerder, kan dan zonder die strengere vereisten als lasthebber optreden. Voor bewindvoering via de vrederechter blijft de hervorming wel gewoon integraal overeind.

Wat betekent dit voor uw zorgvolmacht?

Indien het wetsvoorstel definitief wordt goedgekeurd, blijft de oorspronkelijke flexibiliteit en de contractuele vrijheid van de zorgvolmacht volledig behouden.

• Volledige keuzevrijheid: U behoudt de vrijheid om een vertrouwenspersoon of professioneel adviseur (zoals uw advocaat of notaris) aan te stellen als lasthebber, zonder dat die persoon moet voldoen aan de strenge voorwaarden voor professionele bewindvoerders.
• Zekerheid voor bestaande volmachten: Reeds geregistreerde of lopende zorgvolmachten lopen niet langer het risico op automatische beëindiging wanneer de lasthebber niet is ingeschreven in het nationaal register.

Voor wie als lasthebber in een zorgvolmacht is aangesteld, zal de soep dus waarschijnlijk niet zo heet worden gegeten als ze aanvankelijk werd opgediend.

Cazimir volgt de verdere parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel op de voet. Mocht u vragen hebben over de impact hiervan op uw situatie of uw huidige zorgvolmacht willen laten nakijken, twijfel dan niet om contact met ons op te nemen.

Blijf op de hoogte van verdere ontwikkelingen rond deze wetgeving en andere juridische actualiteiten via onze website, nieuwsbrief of LinkedIn.

(1) Meer weten over de zorgvolmacht? Lees dan ons uitgebreide artikel hier.
(2) Alles over de wet van 8 november 2023 ontdek je hier.
(3) Het wetsvoorstel van 28 oktober 2026: dekamer.be/FLWB/PDF/56/1852/56K1852001.pdf