VLABEL spreekt zich uit over langst-leeft-al-heeft-beding of verblijvingsbeding

VLABEL spreekt zich uit over langst-leeft-al-heeft-beding of verblijvingsbeding

In een standpunt van 13 juni 2016 (nummer 16053, publicatie 7 juli 2016) heeft de Vlaamse Belastingdienst uitspraak gedaan over de fiscale gevolgen van een zogenaamd langst-leeft-al-heeft-beding of verblijvingsbeding met last. VLABEL aanvaardt dergelijke bedingen, al is er toch een belangrijke wijziging.

In een standpunt van 13 juni 2016 (nummer 16053, publicatie 7 juli 2016) heeft de Vlaamse Belastingdienst uitspraak gedaan over de fiscale gevolgen van een zogenaamd langst-leeft-al-heeft-beding of verblijvingsbeding met last. VLABEL aanvaardt dergelijke bedingen, al is er toch een belangrijke wijziging.

Wettelijk stelsel - gemeenschappelijk vermogen

Indien men gehuwd is onder het wettelijk stelsel dan ontstaat er automatisch een gemeenschappelijk vermogen. Dat gemeenschappelijk vermogen bestaat in principe uit al hetgeen de echtgenoten samen hebben opgebouwd tijdens het huwelijk. Voorhuwelijkse goederen en erfenissen of schenkingen vallen er dus buiten.

Indien een echtgenoot overlijdt, dan krijgt de andere echtgenoot de helft van het gemeenschappelijk vermogen op grond van het huwelijksvermogensrecht. De andere helft valt in de nalatenschap van de eerste echtgenote. Op grond van het erfrecht krijgt de langstlevende het vruchtgebruik op de andere helft. De blote eigendom gaat naar de kinderen.

De langstlevende wordt dus niet volledig eigenaar van dat gemeenschappelijk vermogen. Dit is niet altijd de bedoeling, omdat de langstlevende echtgenoot samen zal moeten optreden met de kinderen, bijvoorbeeld om de gezinswoning te verkopen en met de opbrengst een nieuwe woning te kopen.

Verblijvingsbeding

Een oplossing hiervoor is een verblijvingsbeding. Ook wel “langst-leeft-al-beding” genoemd. De langstlevende krijgt het volledige gemeenschappelijk vermogen. Dit lijkt de ideale clausule, aangezien de langstlevende enige eigenaar wordt van de gemeenschappelijke pot. Op fiscaal vlak is dit niet interessant. Al hetgeen de langstlevende meer krijgt dan de helft van het gemeenschappelijk vermogen, wordt belast met erfbelasting (art. 2.7.1.0.4. VCF). Men verliest dus de spreiding van de lagere tarieven in de erfbelasting (gemiddeld 7,8% op de eerste € 250.000) over verschillende erfgenamen (als er kinderen zijn). Bovendien worden die goederen nog een tweede maal belast bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot. In dat geval wel door de kinderen, maar men betaalt dus twee keer erfbelasting over dezelfde goederen.

Verblijvingsbeding met last of Casman-clausule

In de praktijk werd hiervoor een oplossing gevonden met de “Casman-clausule”of het “verblijvingsbeding onder last”. De langstlevende krijgt nog steeds de totaliteit van het gemeenschappelijk vermogen, maar zij moet aan de nalatenschap een som betalen voor hetgeen zij meer krijgt dan de helft van het gemeenschappelijk vermogen. Economisch gezien krijgt de langstlevende dus niet meer dan de helft en kan artikel 2.7.1.0.4. VCF geen toepassing vinden. Bovendien werd daarbij nog eens bepaald dat deze som maar moet worden betaald bij het overlijden van de langstlevende. Vaak wordt er ook nog eens bepaald de schuld rentedragend is.

In de nalatenschap van de eerstoverleden echtgenoten bevindt zich dan een schuldvordering, te betalen door de langstlevende). Bij een wettelijke regeling krijgt de langstlevende het vruchtgebruik op die vordering en de kinderen de blote eigendom van die vordering. Er vindt dus wel een spreiding plaats over verschillende erfgenamen. Op die manier wordt dit nadeel van het zuivere verblijvingsbeding onder last weggewerkt.

Bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot vormt de nog uitstaande schuld (eventueel vermeerderd met de rente) een passief van de nalatenschap.

Voorbeeld. Er is een gemeenschappelijk vermogen van € 500.000, dat integraal toekomt aan de langstlevende onder last om (in het voorbeeld) € 250.000 te betalen aan de nalatenschap van de eerstoverleden echtgenoot. Diezelfde € 500.000 zit per hypothese nog steeds in de nalatenschap van de tweede echtgenoot, maar te verminderen met een schuld van € 250.000. Er is dus € 250.000 te belasten. Indien er een rente zou zijn bedongen van 4% en de tweede echtgenoot leeft nog 20 jaar, dan bedraagt de schuld zelfs € 547.781 (dus meer dan het actief) en is er zelfs helemaal geen erfbelasting meer te betalen.

2013. De federale rulingcommissie: verdelingsbeding met last is fiscaal misbruik

In 2013 heeft de federale rulingcommissie zich uitgesproken over een verdelingsbeding met last. In die ruling werd gesteld dat een verdelingsbeding onder last fiscaal misbruik uitmaakt.

Het gevolg was dat er in de praktijk voorzichtig werd omgegaan met dergelijke clausules. Toch werden ze nog steeds geadviseerd, omdat de argumentatie van de rulingcommissie niet overtuigend was.

2015. Ook VLABEL spreekt zich negatief uit over verdelingsbeding met last

Later heeft ook de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) zich negatief uitgesproken over een verdelingsbeding onder last in een niet-gepubliceerd standpunt. Er zou geen rekening worden gehouden met een verdelingsbeding met last. Dit werd bevestigd in verschillende aanslagbiljetten: “Bij een verblijvingsbeding met last zal er geen rekening worden gehouden met de last, gezien deze pas ontstaat na het overlijden”. Meer argumenten werden er (bij ons weten) niet gegeven. Er zijn verschillende procedures hangende tegen aanslagbiljetten op basis van dit standpunt.

2016. VLABEL herziet haar standpunt over verdelingsbeding met last

VLABEL is inmiddels met standpunt nummer 15053 teruggekomen op haar standpunt van 2015, weliswaar op een enigszins bijzondere wijze.

In de nalatenschap van de eerste echtgenoot wordt er rekening gehouden met de last. In de nalatenschap van de eerste echtgenoot bevindt zich dus een roerende schuldvordering die wordt belast. Met een eventuele interest wordt geen rekening gehouden. De last wordt dus nominaal gewaardeerd. Artikel 2.7.1.0.4. VCF, dat het surplus boven de helft belast, wordt niet toegepast.

In de nalatenschap van de tweede echtgenoot wordt de schuld niet aanvaard als een passief. Het standpunt stelt: “De erfgenamen die bij het eerste overlijden een schuldvordering bekwamen, zijn echter geen erfbelasting verschuldigd in de mate dat ze thans betaling van hun schuldvordering bekomen. De waarde van de (roerende) schuldvordering die in hoofde van deze erfopvolgers werd belast bij het eerste overlijden mag dus in mindering worden gebracht van hun belastbaar aandeel in de tweede nalatenschap.

Men mag dus enkel de waarde van de vordering die destijds werd belast in hoofde van de afstammelingen in mindering brengen van het erfdeel in de nalatenschap van de tweede echtgenoot. Op het restant zal dus erfbelasting verschuldigd zijn. Over het algemeen kan men stellen dat het nieuwe standpunt minder voordelig is voor verdelingsbedingen onder last en dat men telkens opnieuw moet bekijken of deze techniek interessant is.

Jammer genoeg vermeldt het standpunt geen toepassingsdatum. Het standpunt werd gepubliceerd op 7 juli 2016. Valt elk overlijden na die datum onder het nieuwe standpunt en worden dus meteen ook oude clausules - die werden opgemaakt tijdens een ander standpunt - geviseerd? Of zal het standpunt enkel gelden voor clausules na 7 juli 2016? De praktijk zal het uitwijzen.. VLABEL heeft in eerdere standpunten (cf. gesplitste inschrijvingen) wel een niet-retroactieve toepassing toegestaan, zodat het nieuwe standpunt enkel van toepassing zou zijn op nieuwe clausules.

Cazimir,
Bart Verdickt,

16 juli 2016.



Terug naar overzicht
Icon nieuwsberichten

Dit nieuwsbericht behoort tot een reeks.
Bekijk hieronder de andere berichten uit deze reeks.

VLABEL wijzigt standpunt inzake gesplitste aankoop

Op 28 juli 2015 publiceerde VLABEL een nieuw standpunt over het tegenbewijs dat moet worden geleverd in het kader van de gesplitste aankopen (fictiebepaling van artikel 2.7.1.0.7. VCF). Een oud (federaal) standpunt... Het is geweten dat het tegenbewijs voor een gesplitste aankoop sinds 1…

Lees meer

Nieuw standpunt gesplitste aankoop

In een eerder artikel bespraken wij het gewijzigde standpunt van de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) met betrekking tot de gesplitste aankoop, dat werd gepubliceerd op 28 juli 2015. Het was het zoveelste standpunt op korte termijn in deze materie, hetgeen dan ook voor enige commotie zorgde.…

Lees meer

VLABEL aanvaardt UK Inheritance tax op UK assets als passief van de Belgische nalatenschap

Net zoals België heft het Verenigd Koninkrijk erfbelasting (inheritance tax) op Britse goederen van een niet-rijksinwoner. Anders dan het Belgische recht, waarbij enkel Belgische onroerende goederen het voorwerp uitmaken van Belgische erfbelasting voor niet-rijksinwoners, geldt er in het Verenigd …

Lees meer

Nieuwe beslissing VLABEL over verzekeringsgift houdt geen steek

VLABEL heeft op 12 oktober jl. standpunt ingenomen met betrekking tot de zogenaamde “verzekeringsgiften”. Het standpunt werd gepubliceerd op 29 oktober jl. en kreeg het volgnummer 15133. De beslissing luidt letterlijk als volgt: “Indien een verzekeringnemer een bestaande polis tijdens zijn leven schen…

Lees meer

VLABEL herziet standpunt met betrekking tot de Amerikaanse Federal Estate Tax

Artikel 2.7.5.0.4. VCF (oud art. 17 W.Succ.) voorziet in een verrekening van de erfbelasting die in het buitenland wordt betaald op de vererving van een onroerend goed. Deze verrekening is beperkt tot erfbelasting op onroerende goederen. Erfbelasting die wordt betaald in het buitenland op de…

Lees meer

VLABEL nuanceert standpunt over verzekeringsgift

Wij hebben in een eerder artikel geschreven over het standpunt van de Vlaamse belastingdienst (VLABEL) met betrekking tot de zogenaamde verzekeringsgiften. Dit standpunt werd recent genuanceerd. Waarover gaat het? Stel dat u te maken hebt met een klassieke AAB-polis (vader is verzekeringnemer en…

Lees meer

VLABEL en de verzekeringsgift: nieuwe toevoeging aan het standpunt

Wij hebben in een eerder artikel geschreven over het standpunt van de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) met betrekking tot de zogenaamde verzekeringsgiften. VLABEL heeft het standpunt uitgebreid en een belangrijke toevoeging gedaan. Nog even kort ter herinnering waar het juist over gaat. Meer…

Lees meer

VLABEL en de Nederlandse ouderlijke boedelverdeling

In een recent standpunt (SP 16053) heeft VLABEL uitspraak gedaan over de fiscale behandeling van een Nederlandse ouderlijke boedelverdeling. Nederlandse ouderlijke boedelverdeling Het gaat om testamenten die vroeger bijzonder populair waren in Nederland. In het testament duidt de erflater zijn…

Lees meer

VLABEL spreekt zich uit over de burgerlijke maatschap en het behoud van een rente

In een recente ruling heeft de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) zich uitgesproken over twee technieken die vaak worden gebruikt in de praktijk van successieplanning, met name een burgerlijke maatschap en een schenking onder last tot betaling van een rente. In de ruling wendt VLABEL fiscaal misbruik…

Lees meer

De burgerlijke maatschap is geen fiscaal misbruik

VLABEL en de burgerlijke maatschap Eind november was er heel wat te doen rond een ruling van de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) over een schenking van deelbewijzen van een burgerlijke maatschap onder last tot betaling van een rente. Het was de combinatie van omstandigheden en rechtshandelingen die…

Lees meer

VLABEL spreekt zich uit over afstand recht van vruchtgebruik

Voorafgaande beslissing nr. 16050 Feiten In deze voorafgaande beslissing wensten de ouders hun levenslang vruchtgebruik te beperken tot een tijdelijk recht van vruchtgebruik dat zou uitdoven op 10 september 2024 of vroeger indien zij voor die datum zouden overlijden. Het levenslang vruchtgebruik…

Lees meer

Nieuwe beslissingen VLABEL over erfbelasting

Beding van aanwas en terugvalling (Standpunt nr. 16092 dd. 14.11.2016 - publ. 03/01/2017) Met betrekking tot de bedingen van aanwas en terugvalling houdt het nieuwe standpunt van VLABEL van 14/11/2016 weinig vernieuwing in. De standpunten in nr. 15050 van 30/03/2015 m.b.t. aanwasbedingen gekoppeld…

Lees meer

Nieuwe beslissingen VLABEL over registratiebelasting

Inbreng in een TIGV tussen samenwoners (Standpunt nr. 16100 dd. 14.11.2016 - publ. 03/01/2017) Het Burgerlijk Wetboek laat echtgenoten gehuwd onder een gemeenschapsstelsel of een stelsel van scheiding van goederen met een toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen uitdrukkelijk toe om - roerende…

Lees meer

De inbreng in de huwgemeenschap onder ontbindende voorwaarde: fiscaal misbruik volgens VLABEL

De inbreng onder ontbindende voorwaarde van overlijden is fiscaal misbruik (Voorafgaande beslissing nr. 16057 dd. 09.01.2017) In een ruling van 9 januari 2017 heeft de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) zich uitgesproken over een techniek van successieplanning via huwelijkscontract. Echtgenoten…

Lees meer

Nieuwe beslissingen VLABEL over inbreng in de huwgemeenschap gevolgd door schenking

INBRENG VAN EEN GOED IN EEN TIGV DOOR EEN ECHTGENOOT GEVOLGD DOOR SCHENKING VAN BEIDE ECHTGENOTEN (VB nr. 16060 dd. 21.12.2016 - publ. 16/01/2017) Een echtpaar bouwt samen, in 1986, een aantal gebouwen op een grond die toebehoort aan de moeder van mijnheer X, die op haar beurt afziet van het recht…

Lees meer

VLABEL maakt jacht op overtreders voorwaarden gunstregime bescheiden woning

Sinds 1 januari 2015 is de Vlaamse overheid bevoegd voor de inning van de registratierechten. Recent heeft Vlabel (de Vlaamse Belastingdienst) de strijd tegen overtredingen op de naleving van de voorwaarden voor het verkrijgen van bepaalde gunstregimes m.b.t. onroerend goed opgevoerd. Bescheiden…

Lees meer

VLABEL wijzigt standpunt in verband met de gesplitste aankoop voor de zoveelste keer

Op 13 maart 2017 werd een zoveelste aanvulling op het standpunt van de gesplitste aankoop gepubliceerd. Het gaat om een "tolerantie" die door VLABEL wordt ingevoerd voor gesplitste aankopen tussen 1 september 2013 en 18 juni 2015. Gesplitste aankoop: principe Het standpunt van VLABEL met…

Lees meer

De toepassing van standpunten van VLABEL op oude successieplanningen: hoe zit het nu?

VLABEL en successieplanning Op 29 april 2017 verscheen in De Tijd een bijdrage over successieplanning en de Vlaamse Belastingdienst (VLABEL). Het is algemeen geweten dat VLABEL sinds enige tijd heel wat beslissingen neemt die een impact hebben op successieplanning. En die beslissingen hebben tot…

Lees meer

Recente standpunten van VLABEL inzake de aangifte van het passief van de nalatenschap: Begrafeniskosten bij aanwezigheid van een uitvaartverzekering

De Vlaamse belastingdienst (Vlabel) publiceerde in een recent standpunt dat de keuze voor het forfait begrafeniskosten niet verenigbaar is met de aanwezigheid van een begrafenisverzekering. Zoals reeds vermeld in ons artikel van 8 februari 2017 wordt de erfbelasting berekend op het netto actief…

Lees meer

Recente standpunten van de Vlaamse belastingdienst (VLABEL) inzake de aangifte van het passief van de nalatenschap: Aanvullende aangifte met hoger actief en bijkomend passief

De Vlaamse belastingdienst (Vlabel) publiceerde in een recent standpunt dat er enkel rekening wordt gehouden met het vergeten passief ten belope van een nominaal bedrag dat maximaal gelijk is aan het aanvullend actief, indien er na het verstrijken van de indieningstermijn een aanvullende aangifte…

Lees meer

VLABEL spreekt zich uit over het beding van aanwas

(Standpunt nr. 17044 dd. 08 januari 2018 - gepubliceerd op 29 januari 2018) Het beding van aanwas is een vaak geadviseerde planningstechniek aan ongehuwde partners die samen een onroerend goed aankopen in onverdeeldheid. Via het beding van aanwas gaat het onverdeelde onroerend goed bij overlijden…

Lees meer

UPDATE - VLABEL past standpunt beding van aanwas in stilte aan

Eerder werd kritiek geuit op de voorwaarde die VLABEL stelt in verband met de noodzakelijke ‘gelijkaardige levensverwachting’ van de partijen bij een beding van aanwas. Deze gelijkaardige levensverwachting werd door VLABEL vereist zowel bij de afsluiting van het beding van aanwas als bij de rea…

Lees meer

De eerste toepassingen van VLABEL-standpunt inzake het beding van aanwas

Door ongehuwde partners wordt dikwijls beroep gedaan op het beding van aanwas om hun vermogensrechtelijke aanspraken ten aanzien van elkaar te regelen. Maar ook familieleden, vrienden of iedereen anders kunnen een beding van aanwas sluiten. Via het beding van aanwas komt het goed waarop het beding…

Lees meer

VLABEL spreekt zich uit over enkele nieuwigheden uit het hervormde erfrecht

De hervorming van het erfrecht brengt heel wat veranderingen met zich mee. Zo worden onder andere enkele nieuwe instrumenten in het leven geroepen. Deze veranderingen doen evenwel vragen rijzen op fiscaal vlak. Op 12 maart 2018 publiceerde VLABEL verschillende standpunten over hoe zij zullen…

Lees meer

De Vlaamse Belastingdienst wordt teruggefloten door de Raad van State

Ingevolge een standpunt van de Vlaamse Belastingdienst moest sedert 1 juni 2016 elke schenking van effecten of geldbeleggingen met voorbehoud van vruchtgebruik onderworpen worden aan de (Vlaamse) schenkbelasting. Werd de schenking van deze goederen met voorbehoud van vruchtgebruik niet…

Lees meer

VLABEL VB 19053: het verblijvingsbeding met betrekking tot onverdeelde goederen onbelast

I. BEGUNSTIGING VAN DE LANGSTLEVENDE ECHTGENO(O)T(E) De grootste bezorgdheid van echtgenoten in het kader van hun successieplanning is dikwijls het verzorgd achterlaten van de langstlevende partner. Over het algemeen wenst men om deze reden dan ook in eerste instantie te voorzien in de maximale…

Lees meer

VLABEL stelt oude bedingen van aanwas met inlegcompensatie veilig

Het beding van aanwas is een vaak geadviseerde planningstechniek aan ongehuwde partners die samen een onroerend goed aankopen in onverdeeldheid. Via het beding van aanwas gaat het onverdeelde onroerend goed bij overlijden van de eerste partner immers vrij van schenk- of erfbelasting (doch mits…

Lees meer

Standpunt 19006 gewijzigd: VLABEL draait 180 graden

Globale erfovereenkomst VLABEL-standpunt 19006 gaat over de toekenning van schuldvordering in een globale erfovereenkomst. Een globale erfovereenkomst is een overeenkomst waarbij één of beide ouders met al hun kinderen afspraken maken omtrent de behandeling van schenkingen in hun toekomstige n…

Lees meer

Het oordeel van VLABEL over de schenking onder last: zwart, wit of vele tinten grijs?

INLEIDING De schenking onder last kan niet als schenking worden gekwalificeerd en de verrichting moet als een overdracht onder bezwarende titel worden gezien. Tot dit besluit kwam VLABEL zowel in VB 20061(1) als in VB 20065 (2). Terwijl in de tweede beslissing zelfs niet meer wordt ingegaan op de…

Lees meer
Deze website maakt gebruik van cookies om uw gebruikservaring te verbeteren. Door verder te surfen, stemt u in met ons cookie-beleid. Meer info